श्री अनन्तपद्मनाभ मङ्गलस्तोत्रम् | शेषशायी विष्णु स्तुति, अर्थ व लाभ

श्री अनन्तपद्मनाभ मङ्गलस्तोत्रम् भगवान विष्णु के शेषनाग पर शयन करते दिव्य स्वरूप की स्तुति है। इस मंगलमयी स्तोत्र का श्रद्धापूर्वक पाठ करने से घर में सुख-शांति, समृद्धि और आध्यात्मिक उन्नति प्राप्त होती है।

श्री अनन्तपद्मनाभ मङ्गलस्तोत्रम्

॥ १ ॥

श्रियःकान्ताय कल्याणनिधये
निधयेऽर्थिनाम् श्रीशेषशायिने ।
अनन्तपद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ १॥

हिंदी अर्थ:
जो लक्ष्मीजी के प्रिय हैं, कल्याण के भंडार हैं, भक्तों की सभी इच्छाओं को पूर्ण करने वाले हैं और शेषनाग पर शयन करते हैं — उन अनन्तपद्मनाभ भगवान को मंगल हो।

English Meaning:
Auspiciousness to Lord Anantapadmanabha, beloved of Lakshmi, treasure of welfare, fulfiller of devotees’ wishes, and reclining on Adishesha.


॥ २ ॥

स्यानन्दूरपुरीभाग्यभव्यरूपाय विष्णवे
आनन्दसिन्धवे अनन्तपद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ २॥

हिंदी अर्थ:
जो अनन्तपुर (तिरुवनंतपुरम्) के सौभाग्यस्वरूप हैं, दिव्य रूप वाले विष्णु हैं और आनंद के सागर हैं — उन अनन्तपद्मनाभ को मंगल हो।

English Meaning:
Auspiciousness to Lord Vishnu, the glorious fortune of Anantapura, embodiment of divine beauty and ocean of bliss.


॥ ३ ॥

हेमकूटविमानान्तः भ्राजमानाय हारिणे
हरिलक्ष्मीसमेताय पद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ३॥

हिंदी अर्थ:
जो स्वर्णमय विमान में तेजस्वी रूप से विराजमान हैं और लक्ष्मीजी सहित शोभित हैं — उन पद्मनाभ को मंगल हो।

English Meaning:
Auspiciousness to Padmanabha, shining within the golden sanctum, adorned and accompanied by Goddess Lakshmi.


॥ ४ ॥

श्रीवैकुण्ठविरक्ताय शङ्खतीर्थाम्बुधेः तटे
रमया रममाणाय पद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ४॥

हिंदी अर्थ:
जो वैकुण्ठ से विरक्त होकर शंखतीर्थ के तट पर लक्ष्मीजी के साथ विहार करते हैं — उन पद्मनाभ को मंगल हो।

English Meaning:
Auspiciousness to Padmanabha, who resides on the shores of the sacred ocean, delighting with Goddess Lakshmi.


॥ ५ ॥

अशेष चिदचिद्वस्तुशेषिणे शेषशायिने
अशेषदायिने अनन्तपद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ५॥

हिंदी अर्थ:
जो समस्त चेतन और अचेतन जगत के स्वामी हैं, शेषनाग पर शयन करते हैं और सब कुछ प्रदान करने वाले हैं — उन अनन्तपद्मनाभ को मंगल हो।

English Meaning:
Auspiciousness to Anantapadmanabha, Lord of all sentient and insentient beings, reclining on Adishesha and bestower of all.


॥ ६ ॥

यत्पदं परमं सेव्यं सदा पश्यन्ति सूरयः
सेनापतिमुखास्तस्मै पद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ६॥

हिंदी अर्थ:
जिनके परम पद का दर्शन देवता और दिव्य सेनापति सदा करते हैं — उन पद्मनाभ को मंगल हो।

English Meaning:
Auspiciousness to Padmanabha, whose supreme abode is eternally beheld and worshipped by divine beings.


॥ ७ ॥

चतुर्मुखेश्वरमुखैः पुत्रपौत्रादिशालिने
समस्तपरिवाराय पद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ७॥

हिंदी अर्थ:
जो ब्रह्मा, शिव आदि देवताओं सहित अपने समस्त दिव्य परिवार से युक्त हैं — उन पद्मनाभ को मंगल हो।

English Meaning:
Auspiciousness to Padmanabha, surrounded by Brahma, Shiva, and the entire divine retinue.


॥ ८ ॥

दिवाकरयतीशानयोगिहृत्पद्मभानवे
परस्मै ब्रह्मणे अनन्तपद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ८॥

हिंदी अर्थ:
जो सूर्य के समान प्रकाशमान हैं, योगियों के हृदयकमल में विराजमान हैं और परब्रह्म स्वरूप हैं — उन अनन्तपद्मनाभ को मंगल हो।

English Meaning:
Auspiciousness to Anantapadmanabha, radiant like the sun, shining in the lotus-hearts of yogis, the Supreme Brahman.


॥ ९ ॥

पराङ्कुशप्रबन्धोक्तिप्रथिताय परमात्मने
पूर्णाय महते अनन्तपद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ९॥

हिंदी अर्थ:
जो पराङ्कुश (आळवार संत) के स्तुतियों से विख्यात, पूर्ण और महान परमात्मा हैं — उन अनन्तपद्मनाभ को मंगल हो।

English Meaning:
Auspiciousness to the Supreme Soul, glorified in sacred hymns, complete and infinite — Lord Anantapadmanabha.


॥ १० ॥

वञ्चिभूपशिरोरत्नरश्मिनीराजिताङ्घ्रये
वाञ्छिताखिलदायास्तु पद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ १०॥

हिंदी अर्थ:
जिनके चरणों की आरती राजाओं के मस्तक के रत्नों से होती है और जो सभी इच्छाएँ पूर्ण करते हैं — उन पद्मनाभ को मंगल हो।

English Meaning:
Auspiciousness to Padmanabha, whose feet are illumined by the jeweled crowns of kings and who grants all desires.


॥ ११ ॥

सर्वावयवसौन्दर्य सौवर्णसुषमा जुषे
सदा सम्मोहनायास्तु पद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ ११॥

हिंदी अर्थ:
जिनके समस्त अंग स्वर्ण समान दिव्य सौंदर्य से युक्त हैं और जो सदा मन को मोह लेते हैं — उन पद्मनाभ को मंगल हो।

English Meaning:
Auspiciousness to Padmanabha, whose entire form shines with golden splendor and enchants all hearts.


॥ १२ ॥

योगेश्वराय कृष्णाय नरसिंहाय योगिने
योगमुद्राभिरामाय पद्मनाभाय मङ्गलम् ॥ १२॥

हिंदी अर्थ:
जो योगेश्वर, कृष्ण, नरसिंह और योगियों के आराध्य हैं — उन पद्मनाभ को मंगल हो।

English Meaning:
Auspiciousness to Padmanabha, the Lord of Yoga, manifest as Krishna and Narasimha, adored by yogis.


॥ १३ ॥

अनन्तपुरनाथाय निरन्तरदयामुचे
अनन्तपद्मनाभाय नित्यश्रीर्नित्यमङ्गलम् ॥ १३॥

हिंदी अर्थ:
अनन्तपुर के नाथ, अनंत दया के सागर अनन्तपद्मनाभ भगवान को नित्य श्री और नित्य मंगल हो।

English Meaning:
Eternal auspiciousness and prosperity to Lord Anantapadmanabha, Lord of Anantapura, the ever-compassionate one.


✨ समापन

इति श्री अनन्तपद्मनाभ मङ्गलस्तोत्रम्।

स्तोत्र पाठ के लाभ (Labh)

  1. घर में सुख-शांति और सकारात्मक ऊर्जा

  2. आर्थिक स्थिरता और समृद्धि की प्राप्ति

  3. विष्णु कृपा से कष्टों का निवारण

  4. मानसिक शांति और भक्ति में वृद्धि

  5. अनन्त चतुर्दशी और गुरुवार को विशेष फलदायक

  6. पारिवारिक कलह और बाधाओं में कमी

FAQ

Q1. अनन्तपद्मनाभ मङ्गलस्तोत्रम् कब पढ़ना चाहिए?

गुरुवार, एकादशी या अनन्त चतुर्दशी के दिन इसका पाठ विशेष फलदायक माना जाता है।

Q2. इस स्तोत्र का मुख्य फल क्या है?

यह स्तोत्र सुख, शांति, समृद्धि और भगवान विष्णु की कृपा प्रदान करता है।

Q3. क्या इसे दैनिक पाठ में शामिल किया जा सकता है?

हाँ, इसे नित्य प्रार्थना में शामिल करने से आध्यात्मिक उन्नति होती है।

Q4. अनन्तपद्मनाभ कौन हैं?

भगवान विष्णु का वह स्वरूप जो शेषनाग पर क्षीरसागर में शयन करते हैं।